Thích Nhuận Châu
Lấy Bồ-đề tâm làm điểm then chốt, quá trình tu tập của hành giả Đại thừa bắt đầu và triển khai từ đó. Từ lập trường này, Bồ-đề tâm (bodhicitta; 菩提心) chiếm giữ một vị trí độc đáo trong tư tưởng Đại thừa (Mahāyāna; 大乘). Nhưng các tác phẩm chuyên biệt về Bồ-đề tâm bằng Phạn ngữ nguyên bản phần lớn nay đều bị thất lạc; mặt khác, có nhiều luận tập (prakarana; 論) được tìm thấy trong Hán tạng và Tạng ngữ, để tiếp cận kho tàng ấy cần phải dành nhiều thời gian cùng công phu lao nhọc.Trong Hán tạng có một luận tập (Prakaraṇa) nói về Bồ-đề tâm, nhan đề Phát Bồ-đề tâm kinh luận (Bodhicittotpāda-sūtra-śāstra; 發菩提心經論). Tác giả là Bồ-tát Thế Thân (Vasubandhu; 世親, khoảng 280-360 Stl), và dịch giả là sa-môn Cưu-ma-la-thập (Kumārajīva; 鳩摩羅什, khoảng 381-417 Stl). Khoảng cách giữa thời gian trước tác và thời gian dịch thuật chừng một thế kỷ, không quá xa để có thể phát sinh sự nghi ngờ về những xen tạp thêm thắt sau khi tác phẩm được truyền bá rộng rãi. Do đó, có thể suy định rằng tác phẩm này khi đến tay Cưu-ma-la-thập thì vẫn còn bảo lưu ở mức rất lớn hình thái nguyên bản.Luận sư Thế Thân (Vasubandhu; 世親) là bậc thượng thủ với công trình giải thích và triển khai trọn vẹn các đề tài triết học Phật giáo. Những ai đã từng đọc Thành duy thức luận (Vijñaptimātratāsiddhi ) và A-tì-đạt-ma Câu-xá luận (Abhidharmakośa) hẳn sẽ không nghi ngờ nhận định này. Vào thời của Ngài, các đề tài triết học thường được trình bày và xiển dương dưới hình thức kệ tụng (kārikā). Lối trình bày một đề tài bằng kệ tụng vốn khởi đầu từ thời Long Thọ (Nāgārjuna). Các kệ tụng được cấu tạo tương tự như kinh văn (sūtra), trong một số lượng từ ngữ hạn chế, vì vậy tất yếu phải được khai triển thêm bằng sớ giải (vṛtti) và luận thích (bhāṣya). Cả hai tác phẩm triết học của Thế Thân là Thành duy thức luận (Vijñaptimātratāsiddhi) và A-tì-đạt-ma Câu-xá luận (Abhidharmakośa) đều theo hình thức kệ tụng (kārikā), và đều đã được soạn sớ giải và chú thích.Nhưng tác phẩm Phát Bồ-đề tâm kinh luận này lại không theo thể kệ tụng. Toàn bộ tác phẩm được viết bằng văn xuôi, theo phong cách đơn giản của các trước tác Đại thừa. Có lẽ vì lý do này mà trong Hán dịch được gọi là Phát Bồ-đề tâm kinh luận. Xét từ phương diện triển khai nội dung, nó là một śāstra (luận); nhưng vì hình thức phần nhiều theo phong cách sūtra (kinh), ngôn ngữ giản dị, nên cũng có thể gọi là một kinh văn.Hoàn toàn có khả năng rằng nhiều tư liệu trong tác phẩm này đã được tiếp nhận trực tiếp từ kinh điển, mà không nêu rõ dẫn chứng. Và điều này có thể là nguyên nhân cho sự định danh 'sūtra; kinh' của tác phẩm. Tuy nhiên, điều ấy vẫn chưa thể được khẳng định dứt khoát cho đến khi có một nghiên cứu đối chiếu so sánh cặn kẽ với các kinh văn.Bộ luận này gồm mười hai phẩm. Ba phẩm đầu tạo thành phần dẫn nhập.
